پنجشنبه ۱۹ اسفند ۱۳۸۹ ه‍.ش.

ئه‌حمه‌د هه‌ردی


پێشه‌كى ئه‌حمد هه‌ردى كێیه‌ ؟
هه‌ردى ناوى (احمد)ه‌ باوكى ناوى (حسن به‌گى كورِى عزیز به‌كى كورِلى كه‌ریم به‌گزاده‌ ى براى احمد به‌گزاده‌ى كورِى محمد به‌گ)ه‌ . ساڵى (1922)ز دا له‌ شارى سلێمانى له‌دایك بووه‌ , خوێندنى سه‌ره‌تایى له‌وێ ته‌واو كردووه‌ , له‌ ساڵى (1938)وه‌ له‌ نوسیندا نازناوى (هه‌ردى) بۆ خۆی هه‌ڵبژاردووه‌ , به‌ڵام كه‌ سه‌یرى كردووه‌ هه‌ندێ‌ كه‌س نازناوى هه‌ردى له‌هى خوالێخۆشبوو (محمد تۆفیق وردى)و (ا.ب.هه‌ورى) جیاناكه‌نه‌وه‌ , زۆرجار هاتووه‌ته‌ سه‌ر ئه‌وه‌ى كه‌ نازناوه‌كه‌ى بگۆرِێت به‌ڵام بۆى نه‌كراوه‌ چونكه‌ نازناوى (هه‌ردى) زاڵبووه‌ به‌سه‌ر ناوه‌كه‌یدا . له‌ ساڵى (1941)ز دا بووه‌ به‌ مامۆستا له‌ قوتابخانه‌ سه‌ره‌تاییه‌كاندا . ساڵى (1957) كۆمه‌ڵێ شیعرى به‌ناوى (رِازى ته‌نیایى) بڵاو كراوه‌ته‌وه‌ . سه‌ده‌مێك له‌ یه‌كێتى نوسه‌رانى كورددا له‌ دجه‌سته‌ى به‌رِێوبه‌رى ناوه‌نددا ئه‌ندام بووه‌ و ماوه‌یه‌كیش سه‌رۆكى لقى سلێمانى بووه‌ . له‌ ساڵى (1973-1974) مامۆستاى ره‌خنه‌ى ئه‌ده‌بى بووه‌ له‌ كۆلێژى ئه‌ده‌بیاتى زانكۆى سلێمانى , له‌وێ‌ گه‌لێك محازه‌ره‌ى داوه‌ . خه‌ریكى لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك بووه‌ له‌سه‌ر (كێشى شیعرى كلاسیكى كوردى) . ساڵى (1981 ) خۆى خانه‌ نشین كردووه‌ . دیوانى( رازى ته‌نیایى) دوو جار چاپ كراوه‌ له‌ ساڵكانى (1957 ) و (1984) , بۆ چاپى یه‌كه‌م (د. مارف خه‌زنه‌دار) پێشه‌كى بۆ نوسیوه‌ به‌ڵام , چاپى دووه‌م له‌لایه‌ن هه‌ردى خۆیه‌وه‌ پێشه‌كى بۆ نوسراوه‌ , چونكه‌ دواى ده‌رچونى چاپى یه‌كه‌م له‌لایه‌ن كۆمه‌ڵێك نوسه‌ره‌وه‌ گه‌لێك تێبینیی و لێكۆڵینه‌وه‌یان نوسیوه‌ له‌سه‌ر شیعره‌كانى بۆیه‌ وستویه‌تى كه‌ خۆى پێشه‌كى چاپى دووه‌م بنوسێت و وه‌ڵامى ئه‌و قسانه‌ بداته‌وه‌ كه‌ كراون له‌باره‌ى دیوانه‌كه‌یه‌وه‌ . هه‌ردى ده‌ڵێت (دواى ده‌رچونى شیعره‌كانم بونه‌ته‌ مایه‌ى ئه‌وه‌یكه‌ هه‌ندێك نوسه‌ر لێكدانه‌وه‌ى له‌سه‌ر بكه‌ن , كه‌ داخه‌كه‌م هه‌ندێكیان هه‌ر له‌ خۆیانه‌وه‌ كات و مه‌به‌ستیان داناوه‌ بۆ شیعره‌كانم , یان به‌ ئاره‌زوى خۆیان لێكدانه‌وه‌یان بۆ كردووه‌ ) به‌لاى هه‌ردییه‌وه‌ ته‌نها نوسینى دووانیان بایه‌خێكى ئه‌وتۆى هه‌یه‌ ئه‌وانیش, یه‌كه‌میان ( د. عیززودین مسته‌فا ) كه‌ه‌ له‌ كتێبى (الواقعیه‌ فى الادب الكردى ) كه‌ دكتۆرا نامه‌ى مامۆستالى ناوبراوه‌ , له‌ چه‌ند شوێنێكدا باسى شیعره‌كانى ده‌كات . دووه‌میان (كاكه‌ى فه‌لاحه‌ ) كه‌ وتارێكى نوسیوه‌ له‌سه‌ر شیعره‌كانى له‌ (1-8-1977) له‌ (باخچه‌ى یه‌كییه‌تى نوسه‌رانى سلێمانى) دا له‌گه‌ڵ چه‌ند وتارێكى تر كه‌ چاپى كردووه‌ به‌ ناونیشانى (كاروانى شیعرى نوێى كوردى ) له‌ ساڵى 1977 . هه‌ردى ده‌ڵێت (نوسینه‌كه‌ى كاكه‌ى فه‌لاح چه‌ند هێرشێكى نارِه‌واو گه‌لێك قسه‌ى ناشایسته‌ى تێدایه‌ , وه‌ك بییه‌وێت ناوى من له‌كه‌دار بكات ), له‌ كاتێكدا كه‌ من له‌ ناو وڵاتیشدا نه‌بووم و هه‌واڵى مردنیشم بڵاو ببویه‌وه‌ ) . هه‌ردى ویستویه‌تى پێش ده‌ركردنى چاپى دووه‌مى (رازى ته‌نیایى ) وه‌ڵامێكى هه‌ردو نوسینه‌كه‌ى ( د. عیززه‌دین و كاكه‌ى فه‌لاح ) بداته‌وه‌ , ده‌ڵێت بۆ ئه‌م وه‌ڵامه‌ قسه‌ى هاورِێیه‌كم كارى تێكردم كه‌ وتۆتى ؟( ئه‌گه‌ر سبه‌ینێ‌ مردیت كێ‌ وه‌ڵامى ئه‌م قسانه‌ ده‌داته‌وه‌ ؟ ئه‌گه‌ر كه‌سێكیش هه‌بێت , كێ‌ برِواى پێده‌كات ؟ یان دواى مردنى ئه‌وان گه‌ر جوابیش بده‌یته‌وه‌ ئیسفاده‌ى نابێت , خه‌ڵكیش ده‌ڵێن تاكو مابوون نه‌یتوانى وه‌ڵامیان بداته‌وه‌ و ئه‌وه‌نده‌ى به‌ڵگه‌ پێ‌ نه‌بووه‌ تاكو بتوانێ‌ وه‌ڵامیان بداته‌وه‌ ) . هه‌مو ئه‌م قسانه‌ كاریان كردووه‌ته‌ سه‌ریو وه‌ڵامێكى پێویستى داونه‌ته‌وه‌ , وه‌ برِیارى داوه‌ كه‌ له‌ نامێلكه‌یه‌كدا وه‌ڵامه‌كه‌ بڵاو بكاته‌وه‌ . ( كاكه‌ى فه‌لاح) ده‌ڵێت كه‌ هه‌ردى تواناى شیعر نوسینى نه‌ماوه‌و ئه‌م قسه‌یه‌ش ده‌داته‌ پاڵ خۆى , كه‌ دێته‌ سه‌ر ئه‌م شیعره‌ى

( به‌ڵێ‌ ئه‌وسا دڵێكم بوو كه‌ سه‌رچاوه‌ى ژیانم بوو
دڵێ‌ مه‌ڵبه‌ندى ئاواتو ته‌وژمو تینى گیانم بوو
دڵێ‌ گوڵزارى دڵداریو به‌هه‌شتى خۆشه‌ویستى بوو
وه‌كو بتخانه‌ مه‌یدانى بتى جوانى په‌رستى بوو
له‌گه‌ڵ هاوارو گریانى هه‌ژارانا له‌ شینا بوو
له‌گه‌ڵ ناڵه‌ى كه‌ساسانا له‌ خورپه‌و راچه‌نینا بوو )

چونكه‌ له‌ كاتى خۆیدا ته‌واوى نه‌كردووه‌ ساڵى (1948) , كاكه‌ى فه‌لاح ده‌ڵێت ( لێره‌دا له‌ پرِ وه‌ستاو شیعره‌كه‌ى به‌ ناكامڵى به‌جێ‌ هێشت یان نه‌یتوانى ته‌واوى بكات و بگاته‌ كۆتاییه‌كى سه‌ركه‌وتوانه‌ ) . ئه‌م قسه‌یه‌ ته‌نها ئه‌و نه‌یكردووه‌ به‌ڵكو زۆر كه‌سى تریش كردوویانه‌ كه‌ هه‌ردى ناتوانێ‌ ئه‌و شیعره‌ ته‌واو بكات به‌ هه‌مان گورِو تینه‌وه‌ , له‌وانه‌ مامۆستا (عومه‌ر عارف ) كه‌ گره‌وێكیشى كردبوو كه‌ سه‌یرانێك ساز بكات بۆ كۆمه‌ڵێك له‌ براده‌رانى خۆیان , به‌ڵام به‌لاى هه‌ردییه‌وه‌ قسه‌كانى مامۆستا ( عومه‌ر عارف) له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌ى (كاكه‌ى فه‌لاح)دا جیاوازییه‌كى زۆر هه‌یه‌ چونكه‌ ( عومه‌ر عارف) برِواى وابووه‌ كه‌ شیعرێك ساڵى (1946) وترابێت , له‌ساڵى (1983 ) ته‌واو ناكرێت . به‌ڵام هه‌ردى توانى بیسه‌لمێنێت كه‌ ئه‌ گومانه‌ راست نییه‌ به‌ ته‌واوكردنى شیعره‌كه‌ى . به‌ڵام (كاكه‌ى فه‌لاح) برِواى وابووه‌ كه‌ هه‌ردى ناتوانێت جارێكى تر شیعر بنوسێت ئه‌وه‌تا ده‌ڵێت (هه‌ردى بۆى ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ ناتوانێت تازه‌ شیعرى به‌سۆز بنوسێت بۆیه‌ باشتر وایه‌ بێده‌نگ بێت , وه‌ هۆكاره‌كانى ئه‌م نه‌توانینه‌ى زۆر گه‌وره‌ تره‌ له‌وه‌ى كه‌ گله‌یى ئه‌مو ئه‌و كاریان تێبكات و شیعرى تر بنوسێت ) . به‌ نوسینه‌كاندا دیاره‌ كه‌ هه‌رچى نوسراوه‌ له‌سه‌ر شیعره‌كانى هه‌ردى ئاگادارى دوو شت نین , بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ هه‌ردى ده‌ڵێت . یه‌كه‌م . ئه‌وه‌ نازانن كه‌ له‌ سه‌ره‌تاى ژیانى ئه‌ده‌بیمه‌وه‌ جگه‌ له‌ سه‌رده‌مێكى كه‌م , قوتابخانه‌ى (رۆمانسى) كارى تێكردوم , پێش ئه‌وه‌ى هیچ ئه‌ده‌بێكى ( ریالیزمى ) ببینم , كاتێك كه‌ چومه‌ مه‌یدانى سیاسه‌ته‌وه‌ من له‌قۆناغى خۆشه‌ویستى دووه‌میش تێپه‌رِیبوم , به‌ پێچه‌وانه‌ى ئه‌وه‌وه‌ كه‌ (كاكه‌ى فه‌لاح) دڵێت ( شاعیر له‌ دنیایه‌كى ریالیزمى سه‌رقاڵى كارو بارى سییاسى و جموجوڵى رۆژانه‌وه‌ رویكردووه‌ته‌ مه‌ڵبه‌ندى سۆزى رۆمانسیانه‌و به‌زمى دڵدارى ) . به‌ڵام من له‌ دنیایه‌كى پرِ جۆشو خرۆشى دڵدارییه‌وه‌ روم كردووه‌ته‌ مه‌یدانى سییاسه‌ت . دووه‌م . ئه‌و نوسه‌رانه‌ نازانن كه‌ شیعره‌كانم كه‌ی و بۆچى وتراون و كامیان پێش كامیان پێش كامیان وتراون . له‌به‌ر ئه‌وه‌ى شیعرێش كه‌ له‌سه‌ره‌تاى لاویمدا وتبێ!تم ئه‌وان لێكدانه‌وه‌یه‌كى ترى بۆ ده‌كه‌ن و كات و مه‌به‌ستى وتنه‌كه‌ى به‌ ئاره‌زوى خۆیان بۆ داده‌نێن . ئه‌و شیعرانه‌ى كه‌ له‌ چاپى یه‌كه‌مدا نین . 1 . شیعرى ( فه‌لسه‌فه‌ى دڵدارى ) : شیعرى (شیللى)ه‌و هه‌ردى كردوویه‌تى به‌ كوردى , له‌ ( 14-ئه‌یلولى – 1939) له‌ رۆژنامه‌ى ( ژیندا) بڵاو كراوه‌ته‌وه‌ .


فه‌لسه‌فه‌ى دڵدارى

كه‌ جۆگه‌ تێكه‌ڵى چه‌م بێو , چه‌میش تێكه‌ڵ به‌ ده‌ریا بێ
‌ شه‌ماڵیش پرِ له‌ هه‌ستى بێ‌, نییه‌ شت تاكو ته‌نیا بێ‌
به‌قانونى خودا ئه‌شیا ئه‌بێ‌ تێكه‌ڵ به‌یه‌كتر بن
ئیتر بۆچى من و تۆ تێكه‌ڵى یه‌كتر ببین نابێ‌ ؟!!
كه‌ كێوو كه‌ژ بكه‌ن ماچى هه‌مو ئاسمانى به‌رزو شین
شه‌پۆلیش هه‌ر وه‌كو دڵدار , له‌مل یه‌ك ده‌ستى ئاڵابێ‌
ئه‌به‌د نابێ‌: كه‌ خوشكى گوڵ براى ده‌كات و لێى دوربێ‌
كه‌ تیشكى رۆژ , زه‌مینى هه‌ر وه‌كو دولبه‌ر له‌ كۆشابێ
‌ ئه‌وا مانگیش ئه‌كا ماچى به‌حر گه‌ر تۆش نه‌كه‌ى ماچم
هه‌موى بێكه‌ڵكه‌ ئه‌م ماچانى ,بێتۆ فائیده‌ى نابێ‌

2 . شیعرى ( بێئارامى ) : شیعرێكى كه‌مه‌ به‌ڵام وێنه‌ى بێئارامییه‌كى ده‌رونى هه‌رزه‌كارى ده‌كێشێ‌ كه‌ له‌ ساڵى ( 1938)ى نوسراوه‌ .

بێئارامى

ئاخ و داخ و ده‌رد , له‌ده‌ست ته‌نیایى
په‌شێوى بێحه‌د, ده‌ردى بێ دوایى
ئه‌م سه‌رسامییه
‌ بێ‌ ئارامییه‌
دڵ ناكامییه‌
كه‌ى دێ‌ كۆتایى ؟
3 . شیعرى ( په‌یامى یار ) ئه‌میش له‌ چاپى یه‌كه‌مدا نییه‌ چونكه‌ دواتر وتراوه‌ , كه‌ بۆ هونه‌رمه‌ند (قادر دیلانى ) داناوه‌ . ئه‌ویش ئاوازى بۆ داناوه‌ .

په‌یامى یار
له‌ یاره‌وه‌ له‌ شۆخ و شه‌نگى پاره‌وه‌
له‌ رازى پرِ نیهانیا له‌ ته‌ك شنه‌ى به‌یانیا
په‌یام له‌ یارى جوانه‌وه‌ گه‌یشته‌ لام

4 . شیعرى (صلوات المحب ) كه‌ به‌زمانى عه‌ره‌بى نوسراوه‌ .
ئه‌و شیعرانه‌ى كه‌ له‌چاپى یه‌كه‌مدا ته‌واو نه‌كراون
1 . شیعرى ( دوو چه‌شن دڵدارى )

(كاكه‌ى فه‌لاح) واده‌زانێت كه‌ ئه‌م شیعره‌ چیرۆكى خۆشه‌ویستى هه‌ردى خۆیه‌تى , پێى وایه‌ كه‌ ده‌وڵه‌مه‌ندێك یاره‌كه‌ى لێ زه‌وت ده‌كات . هه‌ردى ده‌ڵێت كه‌ ئه‌مانه‌ هیچیان راست نین , وه‌ ئه‌وه‌ ده‌رده‌خه‌ن كه‌ (كاكه‌ى فه‌لاح) هیچ ئاگادارى نوسینى شیعره‌كه‌ نییه‌ و ده‌ڵێت ساڵى ( 1950) هات به‌ خه‌یاڵمدا كه‌ شیعرى دڵدارى بنوسم ناوه‌رِۆكیان باس له‌ جیاوازى چینایه‌تى بكات , له‌م رووه‌وه‌ ته‌نها دوو شیعرم نوسى ئه‌وانیش ( ست فاتمه‌ و دوو چه‌شن دڵدارى ) بوون . بۆ شیعرى ( ست فاتمه‌) گه‌لێك هۆكار هه‌ن كه‌ نوسیومه‌ به‌ڵام ئه‌وه‌یكه‌ گرنگه‌ په‌لاماردانى ده‌وڵه‌مه‌نده‌ . بۆ شیعرى (دوو چه‌شن دڵدارى ) چیرۆكێكم هات به‌خه‌یاڵدا كه‌ زۆر جار روده‌دات له‌ ژیانى كۆمه‌ڵایه‌تیدا . ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ ( كورِیك له‌ پله‌ى كۆمه‌ڵایه‌تیدا هاوشانى كچێكه‌ یان كه‌مێك خوارتره‌ ,حه‌ز له‌ كچه‌ ده‌كات و به‌ته‌مایه‌ بیهێنێت , به‌ڵام كچه‌ حه‌ز ده‌كات له‌ كورِێكى ده‌وڵه‌مه‌ند كه‌ ده‌وروخولى داوه‌ , به‌ڵام نه‌ك بۆ ئه‌وه‌ى بیهێنێت بۆ ئه‌وه‌ى كه‌ وه‌ك پیشه‌ى هه‌میشه‌یى خۆى له‌گه‌ڵیدا رابێرێت و دوایى وه‌كو گوڵى سه‌ر مێزه‌كه‌ى كو سیس بوو فرِێى بدات )مه‌به‌ست له‌م شیعره‌ ده‌رخستنى دوو چه‌شن دڵدارییه‌ چه‌شنێكیان ئافره‌ت به‌ هۆكارى رابواردن ده‌زانن و چه‌شنێكیان به‌ هاوبه‌شى ژیانى ده‌زانن .

(دوو چه‌شن دڵدارى )
ئه‌م دڵه‌ى وه‌ك بت په‌رستێ‌ روده‌كاته‌ چاوه‌كه‌ت
نوێژ ده‌كا بۆ تیشكى چاوو زوڵفه‌ تنێك ئاڵاوه‌كه‌ت
گه‌رچى ده‌یشێلى به‌ زه‌برى قۆنده‌ره‌و پێڵاوه‌كه‌ت
قه‌ت به‌ دڵ ره‌ق باس ناكه‌م نایزرِێنم ناوه‌كه‌ت
چونكه‌ ئه‌یزانم ته‌لارى یاره‌ خوا پێداوه‌كه‌ت
مه‌ستى كردوى بۆیه‌ نایبینێ‌ له‌ عاستم چاوه‌كه‌ت

باخه‌وان بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ گوڵ ئه‌لاوێنێته‌وه‌
بۆ ئه‌وه‌ى گه‌وره‌ى بكاو بۆ پاره‌ بیگۆرِێته‌وه‌
بیفرِۆشێ‌ به‌و كه‌سه‌ى خه‌ڵقى ده‌رِوتێنێته‌وه
‌ بۆ ئه‌وزه‌ى مێزى شه‌رابى پێ‌ برِازێنێته‌وه‌
كچ له‌لاى ئێمه‌ش گوڵێكه‌ بۆیه‌ په‌روه‌رده‌ى ئه‌كه‌ن
تا برِازێنێته‌وه‌ مێزى شه‌رابى ده‌وڵه‌مه‌ن

ره‌نگه‌ لات وابێ‌ كه‌ گوایا یاره‌كه‌ت ماره‌ت ئه‌كا
یا به‌كه‌یبانووى ته‌لارى به‌رزى ئه‌م شاره‌ت ئه‌كا
ئه‌م خه‌یاڵت خاوه‌ توشى داوى ئه‌ ماره‌ت ئه‌كا
چونكه‌ وه‌ك گورگێكه‌ مه‌یلى ئه‌و له‌شو لاره‌ت ئه‌كا
ئه‌و به‌ ته‌نیا بۆ گوڵى سه‌ر مێزى باده‌ى تۆى ئه‌وێ‌
هه‌ر كه‌ جارێ‌ بۆنى كردى جا گوڵێكى نوێى ئه‌وێ‌
ئه‌و گوڵى بۆ مێزى باده‌و پۆكه‌رو یارى ئه‌وێ‌
واته‌ تۆى بۆ تێپه‌رِینى كاتى بێزارى ئه‌وێ‌
من گوڵم بۆ تۆوى باغى ژینى دڵدارى ئه‌وێ‌
یانى من تۆم بۆ ئه‌وینى عومرى یه‌كجارى ئه‌وێ
‌ تۆم ئه‌وێ‌ وه‌ك گوڵ له‌ باغى ماڵى مندا هه‌ڵبده‌ى
نه‌ك گوڵى سه‌ر مێزى ئیمرِۆ بیتو پێخوسى سبه‌ى
من ئه‌وینم هینى عومره‌و هى خه‌وى شه‌وگار نییه
‌ وه‌ك خه‌وى خاوه‌ن ته‌لارو خاوه‌نى دینار نییه‌
هه‌ر بووه‌و هه‌رگیز ئه‌مێنێ‌ هینى جارو بار نییه‌
ئاوى ڵێڵى كوێره‌ شیوێ‌ چه‌شنى هى رِوبار نییه
‌ جا ئیتر من وا قسه‌ى خۆم پێگه‌یاندى بێ‌ درۆ
حه‌ز ده‌كه‌ى هه‌روه‌ك په‌پوله‌ روو له‌ ئاگركه‌و برِۆ

ساڵى (1950 نوسراوه‌ و 1981 ته‌واو كراوه‌ ) .

2 . شیعرى (دڵێكى تێكشكاو ) له‌ چاپى یه‌كه‌مدا ناوى ( نائومێدی)ه‌ , ساڵى (1946) نوسراوه‌ كه‌ ته‌نها ( 7 ) به‌یت بووه‌و ساڵى (1983 ) ته‌واوى كردووه‌ كه‌ بووه‌ به‌ (33 ) به‌یت .

دڵێكى تێكشكاو

به‌سه‌رسامى له‌سه‌ر له‌تكه‌ى بڵندى گه‌نجى وه‌ستاوم
شریتى عومرى رابردوم وه‌كو خه‌و دێته‌ به‌رچاوم
شریتى چى سه‌راپا سه‌رگوزشته‌ى ناومێدیمه‌
فلیمى پرِ له‌ناسۆرى هه‌ره‌سهێنانى لاویمه
‌ تروسكه‌ى تیا به‌دى ناكه‌م سه‌رنجم چه‌نده‌ لێداوه‌
له‌ ناپۆى نامرادیم و ته‌مى ناسۆرى به‌ولاوه
‌ ئه‌وه‌ى ئه‌وساكه‌ روناكى ده‌دا به‌م ژینه‌ شێواوه‌
دڵێكى پِرِ له‌ ئاهه‌نگ بوو ,كه‌ئێستا پاكى روخاوه‌
به‌ڵێ‌ ئه‌وسا دڵێكم بوو كه‌سه‌رچاوه‌ى ژیانم
بوو دڵێ‌ مه‌ڵبه‌ندى ئاوات و ته‌وژم و تینى گیانم بوو
دڵێ‌ , گوڵزارى دڵداریو به‌هه‌شتى خۆشه‌ویستى بوو
وه‌كو بتخانه‌ مه‌یدانى بتى جوانى په‌رستى بوو
له‌گه‌ڵ هاوارو گریبانى هه‌ژارانا له‌ شینا بوو
له‌گه‌ڵ ناڵى كه‌ساسانا له‌ خورپه‌و راچه‌نینا بوو
له‌ژێر سایه‌ى ئه‌وینێكدا هه‌مو سیحرێكى پۆشیبوو
له‌ كونجێكى خه‌راباتا خه‌ریكى باده‌ نۆشى بوو
دڵێ بوو : دارودیوارى هه‌موو مه‌ستى نیگارێ بوو
هه‌مو سوچێكى ده‌ستكردى به‌ڵێنى تاقه‌ یارێ‌ بوو
دڵێ‌ : خونچه‌ى ته‌ماى وابوو له‌خۆشى ئه‌و ده‌مى واكا
كه‌تیشكى ئو له‌لێوى دا , گوڵاو پرژێنى دنیا كا
دڵێ‌ ئاماده‌بوو تارى هه‌زار ئاوازى ڵێ هه‌ستێ
‌ به‌مه‌رجێ‌, گوڵبه‌ده‌م جارێ‌ به‌مه‌ستى ڵێى بدا ده‌ستێ
‌ ته‌لارى دڵ , كه‌ دیوارى وه‌ها مه‌ستى ئه‌وینى بوو
له‌باوه‌ش گرتنى باڵاى هه‌موو ئاواتى ژینى بوو
گوڵ و گوڵزارى دڵ وابوو : خه‌یاڵى رۆژو هى شه‌ویان
كه‌وا پرشنگى دوو چاوت , برِێژێ‌ چاوى بێخه‌ویان
وه‌نه‌وشه‌و نێرگس و شه‌وبۆ , هه‌موو سه‌رخۆشى تاسه‌ى بوون
له‌ته‌ك سروه‌ى به‌یانیدا ته‌مادارى هه‌ناسه‌ى بوون
هه‌ناسه‌ى ئه‌و كه‌بێ‌ رایانژه‌نێت و ماچى كا
رویان كه‌ دایبێنێ‌ , له‌ جێى سروه‌ى به‌یانى ,
زوڵف و گێسویان هه‌موو پێكێكى مه‌ى نۆشى ,
به‌یادى ئه‌و كه‌ پرِ مه‌ى بوو له‌ مه‌یخانه‌ى دڵا كه‌یلى ,
بزه‌ى ئه‌و جوته‌ لێوه‌ى بوو هه‌موو پارِانه‌وه‌ى وابوو ,
به‌ شێوان و سبه‌ینانێ‌ كه‌ رِوَژێ‌ لێوى پرِ تاسه‌ى
له‌سه‌ر دوو لێوى ئه‌و دانێ‌ كه‌چى ئه‌و كۆشكى چه‌ند ساڵه‌ى ,
دڵم بنچینه‌كه‌ى دانا به‌ته‌نیا گه‌رده‌لولێكى ( نه‌هاتى )
چوو به‌ ئاسمانا هه‌موو ئه‌و نیازو ئاواته‌ى ,
له‌ناو ناخى ده‌رونا بوو له‌داخى بێ‌ به‌ڵێنى ئه‌و ,
به‌جارێ‌ ته‌فرو تونا بوو به‌ڵێ‌ . كاتێ‌ به‌خۆم زانى ,
به‌هارى پرِ ئه‌وین رۆیى
خه‌وو ئاواتى چه‌ند ساڵه‌و به‌ڵێنى پێگه‌ین رۆیى
گه‌لێكم پشكنى دنیا له‌دوى ئه‌و جوته‌ لێوه‌ى ئه‌و
هه‌زار ئه‌فسوس ! نه‌ ئه‌و رۆژه‌م به‌دى كردو نه‌ شێوه‌ى ئه‌و
نه‌ پرشنگى له‌ خونچصه‌ى دا نه‌په‌نجه‌ى دا له‌تارى دڵ
نه‌ به‌ژنى شۆخو شه‌نگى بوو , به‌میوانى ته‌لارى دڵ
نه‌ چاوانى گوڵى رشت و نه‌ كلچێوكێكى پیا هێنا
نه‌ پرچى نێرگوى مه‌ست و , وه‌نه‌وشه‌ى شینى داهێنا
نه‌ پێكى نایه‌ سه‌ر لێوو , نه‌ بیستم رازى شیرینى
نه‌ ماڵئاوایى لێكردم , نه‌ ئیتر شێوه‌یم بینى
به‌ڵێ‌ ئه‌و خونپه‌یه‌ى چه‌ند هه‌نگ په‌شۆكابون له‌ ژێر پێیدا
خه‌وى رۆژو شه‌وى وابوو گزنگى چاوى تۆ لێیدا
كه‌ چاوى تۆى نه‌دى شێوا , له‌داخا كوڵمى خوا كردى
گه‌ڵاكانى وه‌كو عومرى منى بێچاره‌ با بردى
ته‌لى دڵ , چه‌نده‌ سه‌یرى كرد , كه‌ په‌نجه‌ى تۆى نه‌دى
چاوى ده‌رونى بوو : به‌ گۆرِیچكه‌ى هه‌مو ئاوازى تاساوى ته‌لارى
دڵ كه‌ رۆشن بوو : به‌وه‌ى تۆ بیت به‌ میوانى
هه‌وارى چۆڵ و هۆڵى بوو , به‌گۆرِى گردى سه‌یوانى
گوڵى باخى دڵم . چاوى , به‌دوى تۆدا ئه‌وند گێرِا
هه‌تاك و چاوه‌كه‌ى خۆشى , له‌ ده‌ورى چاوى تۆ گێرِا
وه‌نه‌وشه‌ و ده‌سته‌ خوشكانى له‌ بێمه‌یلى,
هه‌ناسه‌ى تۆ هه‌ناسه‌ى ده‌رنه‌چ و ده‌میان و تاساشن له‌ تاسه‌ى تۆ
وه‌یا ئه‌و پێكه‌ ره‌نگینه‌ى كه‌ هه‌ر نه‌یبیست له‌ تۆ
ده‌نگێ‌ له‌داخا باده‌كه‌ى رشت و , سه‌رى خۆى دایه‌ به‌ر سه‌نگێ
‌ له‌پاشا , گه‌ردو تۆزقاڵى كه‌وه‌ك گه‌ردى دڵى من بوو یه‌كى
رویكرده‌ سوچێك و له‌تاریكى شه‌وا ون بوو به‌ڵێ‌
ئێستا ئه‌وه‌ى جێماوه‌ بۆ من یادگارێكه
‌ به‌سه‌رهاتى دڵى وره‌و به‌سه‌ر چونى به‌هارێكه‌

3 . شیعرى ( ته‌پڵى به‌تاڵ ) ساڵى ( 1951 ) نوسراوه‌ كه‌ ته‌نها ( 10 ) به‌یت بووه‌ پاشان ساڵى ( 1983 ) ته‌واوى كردووه‌ . له‌به‌شێكى شیعره‌كه‌دا ده‌ڵێت :.

پاكانه‌ ده‌كه‌یت بۆ هه‌وه‌سى نه‌وسن و برسیت ؟!
گوایا كه‌ له‌به‌ر گه‌ل عاشقى كورسیت ؟
كورسیت كه‌ هه‌بێ دادى گه‌لى لێوه‌ ئه‌پرسیت ؟
قوربان ! به‌چ ره‌نگ پێت ئه‌كرێ‌ خزمه‌تى كونجێ‌
تا سودى له‌گه‌ڵ سودى سه‌رى گه‌وره‌ نه‌گونجێ


‌ ( ئۆباڵى خۆت به‌ ئه‌ستۆى خۆت)

به‌ ده‌ستى خۆت كه‌ جامت خسته‌ سه‌ر لێوت غه‌شیمانه‌
ئه‌گه‌ر زه‌هریشى تێدابوو گونهى خۆته‌ بیزانه
‌ هه‌ڵه‌ یاخود گوناهت كرد له‌ كاتێكدا كه‌ بێهۆشى
سزاو تاڵاوى هه‌رچى بێ‌ ئه‌بێ‌ وه‌ك باده‌ بینۆشى
ئه‌گه‌ر پیاویتو ئه‌یزانى كه‌وا ئۆباڵى كردارت
له‌ ئه‌ستۆى وردى خۆتایه‌ ئیتر بێسوده‌ هاوارت

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر